Crashinfo_T2990_NL

Crash-informatie T2990 Nieuwe Niedorp

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn meer dan 40 verschillende bommenwerpers en jachtvliegtuigen neergestort binnen het grondgebied van gemeente Hollands Kroon. Ook in het IJsselmeer en de Waddenzee zijn vliegtuigen neergekomen. Enkele bemanningsleden bereikten met hun parachute de grond en werden óf opgepakt óf konden vluchten met hulp van het Verzet. De meesten van hen kwamen echter om het leven en keerden niet terug naar familie en geliefden.

Informatie over de onthulling van de herdenkingspaal voor deze crash

De herdenkingspaal voor deze crash zal onthuld worden op 4 mei 2023. Daarnaast zal ook een monument onthuld worden voor de omgekomen bemanningsleden. Dit monument wordt gemaakt in opdracht van de Gemeente Hollands Kroon door een kunstenaar die hiervoor speciaal is uitgekozen. De gemeente had meerdere kunstenaars geselecteerd om met een idee te komen. Verschillende personen en stichtingen, waaronder SHHK, hebben deze ideeën beoordeeld waarna er een definitieve keuze is gemaakt. 

Locatie van de herdenkingspaal

Informatie over de  crash

In de nacht van 22 op 23 juni 1941 stortte een RAF-vliegtuig met zes Tsjechische bemanningsleden aan boord neer in de Kostverlorenpolder bij de Kanaalweg in Nieuwe Niedorp. Het toestel, de Vickers Wellington T2990 van 311 (Tsjecho-Slowaaks) Squadron Royal Air Force, had deze nacht een bombardement uitgevoerd op Bremen en werd op de terugweg onderschept en neergeschoten door een Duitse nachtjager. Eén bemanningslid wist tijdig uit het brandende toestel te springen, maar werd krijgsgevangen gemaakt door de bezetter. De andere vijf bemanningsleden waren tot voor kort officieel vermist.

Vickers Wellington

De bemanning

Vilém Bufka

Flight Sergeant

piloot

25 jaar

CZ

Alois Rozum

Flight Sergeant

tweede piloot

28 jaar

CZ

Vilém Konštacký

Pilot Officer

waarnemer

26 jaar

CZ

Leohnard Smrček

Pilot Officer

radiotelegrafist

25 jaar

CZ

Jan Hejna

Flight Sergeant

schutter

26 jaar

CZ

Karel Valach

Flight Sergeant

staartschutter

23 jaar

CZ

Leohnard Smrček

De berging

Opgraving

Het vliegtuig was opgenomen in het Nationaal Bergingsprogramma. In mei 2021 is begonnen met de berging van het toestel. Het neergestorte vliegtuig zat bijna zes meter diep onder de grond op het terrein van een boerderij waarvan de activiteiten gewoon door moesten gaan. Daarom was besloten om de verwerkingslocatie op 600 meter afstand van de bergingslocatie te plaatsen. Alles wat opgegraven werd ging met vrachtwagens naar deze verwerkingslocatie. Hier vond het onderzoek plaats. Met verschillende machines werd de klei gescheiden van restanten van vliegtuigonderdelen, munitie en eventuele stoffelijke resten van de bemanning. In al die jaren was er wel een vermoeden dat de vijf bemanningsleden zich nog in het vliegtuig bevonden, maar om dit zeker te stellen moest deze berging uitgevoerd worden. De piloot die het had overleefd had destijds aangegeven dat twee van zijn kameraden ook waren gesprongen. De vraag was dus of er resten van alle vijf vermisten zouden worden gevonden, of van slechts drie. In juni 2021 kon de berging worden afgerond en was het afwachten of de Bergings- en Identificatie Dienst van de Koninklijke Landmacht (BIDKL) de restanten van de vijf bemanningsleden had gevonden. Op 13 januari 2022 kon worden bevestigd dat alle vijf vermiste mannen waren gevonden.


Tijdens de opgraving was er ook ruimte voor een persbijeenkomst. Hiervoor was de Free Czechoslovak Air Force Associates (FCAFA) uitgenodigd. Door de toen geldende coronamaatregelen zagen zij echter geen mogelijkheid om vanuit Engeland over te komen. De FCAFA heeft Chris Dijkshoorn van onze stichting gevraagd om namens hun aanwezig te zijn bij dit persmoment. Hierdoor had SHHK de mogelijkheid om die dag foto's te maken van de bergingslocatie en de verwerkingslocatie. Daarnaast konden er ook vragen gesteld worden aan de verschillende instanties die betrokken waren bij de berging. Hiervan is een verslag gemaakt dat op onze site is gepubliceerd.


Opmerkelijk

Op de persdag konden we ook een kijkje nemen bij de gevonden munitie op de verwerkingslocatie. Bij het bestuderen van de foto's viel op dat er een kogel tussen zat die al in 1926 was geproduceerd. 15 jaar na fabricage werd deze kogel dus pas ingezet, maar in dit geval is deze dus nooit gebruikt. 


Begrafenis

Op 23 juni 2022 zijn in Bergen op Zoom de restanten van de vijf bemanningsleden begraven. Namens Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon mocht Chris hierbij aanwezig zijn. Namens SHHK heeft hij bloemen neergelegd tijdens de ceremonie. Het was een indrukwekkende gebeurtenis met vertegenwoordigers van verschillende landen en van de verschillende defensies. Daarnaast waren nabestaanden van de bemanningsleden overgekomen uit Tsjechië en Engeland. Enkele bemanningsleden hadden in Engeland een vriendin of een vrouw en soms zelfs een kind of in verwachting daarvan. In dit laatste geval hebben ze hun kind helaas dus nooit kunnen zien. 

Foto's van de berging van het vliegtuig

Foto's van de begrafenis in Bergen op Zoom

Onderwijsprogramma

Rondom de berging van dit vliegtuig is er een onderwijsprogramma "Uit de lucht" ontwikkeld voor leerlingen in het basisonderwijs. Kinderboekenschrijver Arend van Dam heeft speciaal hiervoor een verhalen geschreven over de luchtoorlog boven Nederland. Ook leden van de Studiegroep Luchtoorlog '39-'45 (SGLO) en het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) zijn betrokken geweest bij de ontwikkeling van het lesmateriaal. De ontwikkeling van het onderwijsprogramma was een project van Stichting Erfgoed Luchtoorlog Nederland (SELN)


Onderdeel van het lesmateriaal is een interview met Jan Jonker. Toen hij twaalf jaar oud was zag hij de Vickers Wellington bommenwerper vlak bij zijn huis neerstorten. Het interview is te zien op de site van Stichting Erfgoed Luchtoorlog Nederland.

Publicaties

Reportage van Chris Dijkshoorn en Dennis Mulder over de berging van de Vickers Wellington T2990

Videoverslag van Matthijs Gemmink over de berging van de T2990

Het dossier over de Vickers Wellington T2990 op de site van Zuyder Zee Air War