Crash-informatie JB 843

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn meer dan veertig verschillende bommenwerpers en jachtvliegtuigen neergestort binnen het grondgebied van de gemeente Hollands Kroon en net daarbuiten. Ook in het IJsselmeer en de Waddenzee zijn toestellen neergekomen. Enkele bemanningsleden bereikten met hun parachute de grond en werden óf gevangengenomen óf konden ontsnappen met hulp van het Verzet. De meesten kwamen echter om het leven en keerden niet terug naar hun familie en geliefden.

Handley Page Halifax MKII 

Informatie over de crash

Op 25 juni 1943 om 23.34 uur steeg de Halifax Mk II bommenwerper op van vliegveld Pocklington in Engeland, met aan boord zeven bemanningsleden. Het toestel was onderweg voor een bombardementsmissie naar de Duitse stad Gelsenkirchen.

De zware bommenwerper werd om 02.40 uur door een Duitse nachtjager neergeschoten. De piloot van deze nachtjager was Hauptmann Hans-Joachim Jabs van de Stab I./NJG 1. Het vliegtuig kwam neer op ongeveer 700 meter van de huidige locatie van het viaduct richting ’t Zand, links van de Anna Paulownaweg. Een vleugel belandde aan de andere kant van de weg. Alle bemanningsleden kwamen om het leven. Vijf van de bemanningsleden zijn begraven op de Algemene Begraafplaats van Bergen, twee op de British Commonwealth War Grave Cemetery nabij Bergen op Zoom.

De bemanning

Indrukwekkende onthulling herdenkingspaal Halifax JB843 aan de Zijperdijk

Op zaterdag 27 september 2025 vond aan de Zijperdijk bij Oudesluis de onthulling plaats van een herdenkingspaal voor de bemanning van de Handley Page Halifax Mk II JB843. Het toestel werd in de nacht van 25 op 26 juni 1943 neergeschoten door een Duitse nachtjager en stortte neer langs de Anna Paulownaweg bij ’t Zand. Alle zeven bemanningsleden kwamen daarbij om het leven.

Ontvangst in het Zijper Museum

Vanaf 14.00 uur werden de circa zestig aanwezigen welkom geheten in het Zijper Museum in Schagerbrug met koffie, thee en koek. Onder hen bevonden zich maar liefst acht nabestaanden van bommenrichter Thomas Eric Judd, die speciaal voor deze gelegenheid uit Engeland waren overgekomen. Ook waren er veel familieleden van Jaap de Wit aanwezig. Hij was destijds ooggetuige van de crash en verzamelde een indrukwekkend archief van vier ordners vol onderzoeksgegevens. Dankzij deze informatie kon de herdenkingspaal tot stand komen.

Tijdens de ontvangst werden herinneringen gedeeld, foto’s bekeken en historische documenten getoond, waaronder persoonlijke brieven en officiële berichten, onder meer afkomstig van Buckingham Palace.

De aanwezigen werden welkom geheten door Piet Glas, voorzitter van de Historische Vereniging De Zijpe. Hij sprak zijn waardering uit voor het werk van Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon en sprak de hoop uit op verdere samenwerking met en binnen de gemeente Schagen.

Toespraak en vertrek naar de crashlocatie

Namens Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon hield Chris Dijkshoorn een toespraak waarin hij het verhaal vertelde van Jaap de Wit, zijn archieven en het initiatief dat hieruit voortvloeide. De crashlocatie ligt op het grensgebied van gemeente Schagen en Hollands Kroon. Uiteindelijk is het toestel neergekomen op het grondgebied van gemeente Schagen, terwijl de herdenkingspaal is geplaatst aan de Zijperdijk, met Hollands Kroon aan de ene kant en Schagen aan de andere.

Rond 14.45 vertrokken de aanwezigen naar de onthullingslocatie aan de Zijperdijk, op een punt op circa 700 meter van de oorspronkelijke crashplek.

Ceremonie aan de Zijperdijk

Op locatie vertelde Chris meer over de crash en noemde hij de namen en leeftijden van de zeven omgekomen bemanningsleden. Daarna sprak burgemeester Rian van Dam van Hollands Kroon. In haar toespraak stond zij stil bij het offer van de bemanning, het belang van herdenken, en de rol die de stichting speelt bij het levend houden van deze geschiedenis.

Beide gemeenten waren vertegenwoordigd: ook burgemeester Marjan van Kampen van Schagen was aanwezig en droeg bij aan de ceremonie. De officiële onthulling van de herdenkingspaal werd gezamenlijk uitgevoerd door beide burgemeesters.

Zoals gebruikelijk waren ook de veteranen goed vertegenwoordigd. Bertus Jager, een van de veteranen, is onlangs 100 jaar geworden en nog steeds actief betrokken. Onder leiding van veteraan Frans van Zwam werd gesalueerd tijdens de ceremoniële muziek.

Een bijzonder moment was het muzikale eerbetoon: Paul Malone speelde The Last Post. Dat was extra betekenisvol, omdat zijn vrouw een nicht is van bemanningslid Eric Judd. Hans Elling speelde aansluitend het Engelse volkslied. Er werd één minuut stilte gehouden.

Kranslegging en persoonlijke momenten

Twee kransen werden gelegd:

• Namens de gemeente Hollands Kroon, door burgemeester Rian van Dam en John Judd, neef van bemanningslid Thomas Eric Judd.

• Namens de gemeente Schagen, door burgemeester Marjan van Kampen en Daan de Wit.

Na afloop van de officiële ceremonie sprak John Judd de aanwezigen toe namens de familie. Daarna volgde een ontroerend moment toen Mieke de Wit de as van Jaap de Wit uitstrooide bij de herdenkingspaal, een indrukwekkend eerbetoon.

Foto's van de onthulling